Tình yêu thương khởi phát từ "Những ngày thơ ấu"

     Bao giờ tuổi thơ cũng là những ngày tháng êm đềm vô lo vô nghĩ? Bao giờ tuổi thơ cũng là những ngây thơ trong sáng? Hay trong những ngày tháng đầu tiên ấy, ta cũng phải học cách đối mặt với những thương tổn và cô đơn? Phải chăng, dưới mặt nước tưởng như êm đềm là những cơn sóng ngầm âm ỉ cuộn trào? Vậy, khi đi qua những vần vũ mây đen ấy, liệu tuổi thơ có còn sáng trong, con người có còn giữ lòng nhân ái vẹn nguyên như thuở ban đầu? Trả lời cho những câu hỏi ấy, nhà văn Nguyên Hồng đã dành tất cả những năm tháng thiếu thời của mình để đi tìm (hay làm rõ?) câu trả lời và ghi chép lại trong tập hồi ký "Những Ngày Thơ Ấu".

     "Những ngày thơ ấu" là tập hồi ký về tuổi thơ của chính nhà văn Nguyễn Hồng - hay chú bé Hồng sinh ra và lớn lên trong thời kỳ chuyển giao giữa cái mới và cũ, giữa tàn dư của định kiến và lối suy nghĩ tiến bộ. Qua góc nhìn của chú bé Hồng, người đọc thấy được một gia đình trong một xã hội cũ điển hình. Người bà nội trọng nam khinh nữ nhưng cũng đầy nỗi khổ đau. Người bố tìm quên cuộc đời trong những cơn nghiện, say thuốc phiện, đã từng bước từng bước rút cạn kiệt sinh lực cả gia đình. Một người mẹ trẻ lương thiện nhưng bôn ba đầu tắt mặt tối kiếm ít đồng bạc chống đỡ cả gia đình. Chú bé Hồng đã lớn lên như thế, dưới sự kỳ vọng, sự dửng dưng, và cả sự chăm sóc lo toan.

     Nguyên Hồng không đứng trên cao nhìn xuống mà hiện hữu bên cạnh chú bé Hồng để không chỉ kể lại những tủi nhục những cơ cực mà một đứa trẻ sinh ra trong hoàn cảnh như vậy phải trưởng thành sớm và hiểu chuyện mà còn miêu tả những nội tâm, suy tư của một tâm hồn biết khát khao tình yêu thương, khát khao được ngả đầu vào lòng mẹ,... bằng một giọng văn tha thiết trìu mến như để ôm lấy những vết xước của Hồng, của chính mình mà xoa dịu, mà vỗ về.

     “Những ngày thơ ấu” không chỉ là những khổ hạnh, mà ẩn dưới những niềm đau ấy nhà văn vẫn cho thấy những ánh sáng của lòng yêu thương, sự dịu dàng và những vẻ đẹp tinh tế. Hồng có một hồi ức đẹp về một cô bạn gái thân thiết, dưới ánh trăng, sau khi tan trường. Cậu nhớ mong người mẹ phải đi tha hương cầu thực, cậu biết vui mừng và tự hào khi đánh đáo thắng. Đó là một tâm hồn đẹp đẽ, thiện lương, biết khát cầu yêu thương, biết cho đi, một nụ hoa tươi thắm mọc trên một mảnh đất khô cằn.

     Bởi nếu không giữ một niềm tin yêu, một hy vọng giữa cuộc đời tăm tối, hùm beo cọp cướp, bóng tối sẽ lan ra, cô đơn và tuyệt vọng sẽ bao trùm lấy đứa trẻ. Khi đó, nó biết lấy gì để tiếp tục sống và chờ đợi? Lấy gì để chống lại những tàn ác, định kiến bất công và bảo vệ lẽ yêu thương của mình?

     Những ngày thơ ấu của nhà văn Nguyên Hồng là những ngày tuổi thơ cơ cực tủi thân, nhưng không chỉ dừng lại ở đó, cuốn hồi ký còn là một lời nhắc nhở bạn đọc về những nghị lực để vượt thoát cuộc đời tăm tối, tìm kiếm cái đẹp giữa những lầm than, và rằng hãy bảo vệ, giữ gìn tuổi thơ của những thế hệ hôm nay và ngày mai, để các em được trưởng thành trong tình yêu thương chân thành.

     Về phía người cầm bút, văn chương của ông dành một sự tha thiết yêu thương đặc biệt cho phụ nữ và trẻ em – những áng văn được viết bằng một trái tim thổn thức khẽ khàng với cái đẹp, tình yêu, lòng thương, là ánh sáng giữa tận cùng góc tối – một ánh sáng dịu dàng đã bắt đầu từ “Những ngày thơ ấu” như thế.  

16/4/2026